Ken jij de “Wet van Jante”?

Ken jij de “Wet van Jante”?


Sinds kort ben ik op de hoogte van “de Wet van Jante”. En het is een goeie wet! Het is in feite een gedragscode, bestaande uit tien regels. De Deens-Noorse schrijver Aksel Sandemose (1899–1965) beschreef eigenlijk hiermee de, in zijn ogen, typische bekrompenheid van de Scandinavische mentaliteit. Grondgedachte van de Wet van Jante is: je mag je kop niet boven het maaiveld uitsteken. De Wet van Jante is een klassiek begrip in de Scandinavische cultuur. Zij wordt nog vaak geciteerd wanneer kritiek wordt geuit op opvattingen, denkbeelden, regels en gewoonten. Of op tradities, die zelfontplooiing en hoge prestaties in de weg staan. De regels zijn: – Je moet niet denken dat je wat bent – Je moet niet denken dat je even veel bent als wij – Je moet niet denken dat je slimmer bent dan wij – Je moet je niet inbeelden dat je beter bent dan wij – Je moet niet denken dat je meer weet dan wij – Je moet niet denken dat je meer bent dan wij – Je moet niet denken dat je deugt – Je moet niet om ons lachen – Je moet niet denken dat iemand om je geeft. – Je moet niet denken dat je ons wat kunt leren.

Hoe kwam Sandemose hierop? Hij kwam uit een arbeidersmilieu en groeide op in het noordwesten van Denemarken. Daar hing een beklemmende sfeer. De inwoners leefden en gedroegen zich allemaal op dezelfde manier, alsof ze allemaal dezelfde ongeschreven wetten volgden. In 1930 schreef hij een roman, waarin hij het fictieve stadje Jante en zijn inwoners beschreef. Hij stelde in dit boek ook zijn beroemde regels op. Voor de Zweden is, naast de Wet van Jante, ook het begrip lagom (“net genoeg, niet te veel”) een belangrijke uitdrukking van de nationale volksaard. Sommige Scandinaviërs beschouwen de regels als iets positiefs, omdat ze uitgaan van gelijkwaardigheid tussen mensen, maar anderen vinden ze te beperkend of beklemmend. Een eenduidige interpretatie van de Wet van Jante bestaat niet en de regels zijn nog steeds een onderwerp van discussie. In het Nederlands bestaat een vergelijkbare notie: de maaiveldcultuur.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


CAPTCHA Image
Reload Image
Översätta